Articles + Multimedia
Translations
More languages
De Top Tien Voordelen van Zink
2/9/2012 1:05:04 PM
Je kunt alle aspecten van je gezondheid en welzijn verbeteren door er voor te zorgen dat je genoeg zink binnen krijgt via je voeding. Veel mensen weten dat zink je immuunsysteem versterkt, maar dit mineraal zorgt nog voor een groot aantal andere gezondheidsvoordelen. Onderzoekers schrijven “zink is zo’n kritisch onderdeel van de menselijke gezondheid dat zelfs een klein tekort rampzalig is”.

Zink is zo belangrijk omdat het in elk weefseltype aanwezig is en omdat het direct betrokken is bij celdeling. Het is een krachtige antioxidant die bijdraagt aan het voorkomen van kanker, maar tegelijk is zink ook rechtstreeks betrokken bij correct functioneren van je endocriene systeem en het onderhouden van de juiste, ideale hormoonspiegels.

Zinktekorten veroorzaken bij zowel mannen als vrouwen onvruchtbaarheid en een laag libido. Lage zinkniveaus versterken het effect van stress op het lichaam en versnellen het verouderingsproces. Bovendien zijn adequate hoeveelheden zink noodzakelijk voor optimale fysieke prestaties, energieniveau en lichaamssamenstelling. Zink speelt een rol bij eiwitsynthese en is noodzakelijk voor het juiste functioneren van rode en witte bloedlichaampjes. Het bevindt zich in hoge concentraties in onze botten, de pancreas, nieren, lever en netvliezen.

Dit artikel geeft de Top Tien van redenen waarom je er voor moet zorgen dat je zinkvoorraden op peil zijn, en dat je dierbaren dat ook doen. Wees je er van bewust dat zinktekorten niet alleen veelvuldig voorkomen in ondervoede individuen of ontwikkelingslanden. Het is wijdverbreid in de US en UK en komt vooral veel voor in gebieden waar de bevolking veel graanprodukten en graaneiwitten binnen krijgt. Zinkgebrek komt algemeen voor bij mannen, vrouwen en kinderen en ik heb geconstateerd dat meer dan 90% van mijn cliënten en atleten zinkdeficiënt is.

Grootste risicogroepen voor lage zinkniveaus
Zinktekorten ontstaan door het niet genoeg eten van zinkrijke voeding. Zink komt in grote hoeveelheden voor in vlees, sommige soorten zeevruchten - oesters bevatten de hoogste concentraties van alle bekende voedingsmiddelen - en in zuivelprodukten. Volkoren granen en peulvruchten bevatten ook zink, maar in deze plantaardige voedingsmiddelen is het gebonden aan fytaten, waardoor het niet beschikbaar is voor het lichaam. Vegetariërs lopen daarom het grootste risico op zinkdeficiëntie, maar alcoholisten en mensen met spijsverteringsproblemen en zwak maagzuur zijn er ook erg vatbaar voor. Het gebruik van medicijnen kan ook leiden tot een tekort aan zink en bijna alle andere essentiële nutriënten. Vrouwen die aan de pil zijn of een hormoontherapie ondergaan lopen ook een verhoogd risico op deficiënties.

Symptomen van zinktekort
Lage zinkniveaus zorgen voor een verandering in je smaakzin, waardoor je meer trek krijgt in zouter of zoeter eten. Deficiëntie gaat ook wel gepaard met diarree, gebrek aan energie, chronische vermoeidheid, onvruchtbaarheid, lage weerstand, geheugenproblemen, gebrek aan focus, ADD symptomen, langzame wondheling, dysfunctie van de zenuwen, en een piep in de oren. Realiseer je dat deze symptomen aanwezig kunnen zijn maar dat het, omdat ze zo divers zijn en ook te maken kunnen hebben met andere gezondheidsproblemen, moeilijk is om zonder test vast te stellen dat het aan een zinktekort ligt. Aan het einde van dit artikel vind je een handleiding waarmee je je eigen zinkniveaus kunt bepalen.

#1 Vergroot je atletische prestaties en je kracht
Adequate zinkniveaus oefenen rechtstreeks invloed uit op je atletische performance en krachttoename door training, omdat zink een primaire rol speelt in de produktie van anabole hormonen. Onderzoek heeft uitgewezen dat de aanwezigheid van genoeg zink je lichaam in staat stelt om grotere hoeveelheden af te scheiden van de drie belangrijkste anabole hormonen: testosteron, groeihormoon en insulin-like growth factor-1 (IGF-1). Zonder deze hormonen levert je harde werk in de sportschool veel minder op in termen van spiergroei en krachtontwikkeling.

Een recente studie in het tijdschrift Biological Trace Element Research laat zien hoe een toename in zinkniveaus de testosteronproduktie omhoog brengt na het trainen. Onderzoekers vonden dat het toedienen van een zinksupplement gedurende vier weken voor een uitputtende test leidde tot een hogere testosteronrespons na de training, vergeleken met een placebo. Inname van zink leidt tot hogere testosteronspiegels bij atleten dan het gebruik van een seleniumsupplement (een krachtig antioxidant dat oxidatieve stress in de testes tegen gaat). Onderzoekers merken hierbij op dat zink de omzetting verhoogt van androstenedion naar testosteron, en dat dit, gecombineerd met hoge-intensiteit training, zorgt dat het lichaam nog meer en sneller testosteron kan aanmaken.

Zowel mannelijke als vrouwelijke atleten hebben baat bij adequate zinkniveaus omdat dit mineraal zorgt voor een gezonde afgifte van groeihormoon en IGF-1, die beide essentieel zijn voor prestatie en spierontwikkeling bij beide geslachten. De door zink veroorzaakte toename in testosteron na het trainen zorgt bij mannen voor versneld herstel en krachttoename. En, zoals je hieronder zult lezen, zorgt de aanwezigheid van voldoende zink voor meer energie en een betere stofwisseling.

#2 Ondersteuning van reproductieve gezondheid en vruchtbaarheid bij de man
Zink is essentieel voor een stevige testosteronspiegel, en de cellen van de mannelijke prostaatklier zijn voor optimaal functioneren afhankelijk van een erg hoge zinkconcentratie. Laag zink zorgt voor een lagere testosteronproductie bij mannen, en is daarnaast ook een risicofactor voor de ontwikkeling van prostaatkanker en onvruchtbaarheid. Te weinig zink is ook gecorreleerd met een verlaagd libido.

Een recent onderzoek onder 88 mannen in de leeftijd van 40 tot 60 jaar wees uit dat de proefpersonen met normale testosteronspiegels significant meer zink hadden dan de personen met lage testosteronspiegels. Laag zink was direc gecorreleerd met lage testosteronspiegels, wat voor de betrokken proefpersonen een groter risico op mannelijke menopuase betekende.

Even belangrijk is het feit dat zink gebruikt wordt bij de aanmaak van enzymen die de celdeling in gang zetten, maar dat de prostaatklier om gezond te blijven tien keer zoveel zink nodig heeft dan andere lichaamscellen. Voldoende zink in de prostaatklier beschermt de cellen tegen beschadigingen, ontstekingsreacties, en de ontwikkeling van kanker. Als prostaatcellen beschadigd raken en tot kankercel worden dan verdwijnt hun vermogen om zink op te hopen, wat leidt tot een verhoogde toename van kankercellen die tumoren kunnen veroorzaken.

Het toedienen van een hoge dosis van therapeutisch zink aan ratten met prostaatkanker remde de deling van kankercellen en hielp de ratten hun lichaamsgewicht op peil te houden, wat een indicator is voor een goede algemene gezondheid en homeostase. Er werden dankzij het zinksupplement minder biomarkers aangetoond die indicatief zijn voor oxidatieve stress en ontstekingsreacties in de prostaatklier. De algemene enzymniveaus waren ook beter. De placebogroep daarentegen liet een snelle toename in de groei van kankercellen en een afname in lichaamsgewicht zien. Er was ook een 50% toename in DNA-beschadiging en ontstekingsreacties te zien tijdens de periode van het onderzoek, wat wijst op een verder vorderende staat van de prostaatkanker.

Onderzoekers schrijven dan ook dat zink een “veelbelovende anti-kanker behandelingsmethode” is, en dat regelmatige suppletie bij gezonde mannen die geen symptomen van kanker vertonen de beste preventiemethode is. Ook kan zink mogelijk preventief werken bij eierstok-, borst- en colorectale kanker.

#3 Ondersteuning van reproductieve gezondheid en vruchtbaarheid bij de vrouw
Zink is bij vrouwen betrokken bij het groeiproces van de oöcyt (eicel). Als vrouwen zinkdeficiënt zijn zal de eicel niet op de juiste manier rijpen waardoor de ovulatie verstoord wordt, wat kan leiden tot onvruchtbaarheid. Voldoende zink zorgt er voor dat vrouwen oestrogeen en progesteron op efficiënte wijze gebruiken, waardoor de reproductieve gezondheid ondersteund wordt en oestrogeen in het lichaam doet wat het moet doen. Als de oestrogeenspiegel te hoog wordt, of als de hormonen inefficiënt worden gemetaboliseerd dan kan dit leiden tot vermindere reproductieve gezondheid en borstkanker.

#4 Voorkom kanker en geef je immuunsysteem een boost
Ananda Prasad, een toonaangevend onderzoekster op het gebied van zink en gezondheid, geeft aan dat we door er simpelweg voor te zorgen dat onze zinkniveaus voldoende hoog zijn al kunnen bijdragen aan het genezen van een aantal ernstige aandoeningen, vooral kanker en een verzwakt immuunsysteem. Naast prostaatkanker speelt zink ook een rol in de ontwikkeling van de meeste vormen van kanker, doordat het essentieel is voor een gezonde vermeerdering van onze lichaamscellen. Recent gevonden bewijs toont een verband aan tussen zinkdeficiëntie en borst-, dikkedarm-, eierstok-, long-, huidkanker en leukemie.

Zinkdeficiëntie heeft een vergaande invloed op het immuunsysteem omdat laag zink een snelle en onmiddelijke achteruitgang in het functionere van de T cellen veroorzaakt. T cellen brengen ons immuunsysteem in staat van paraatheid als onze gezondheid bedreigd wordt door virussen, bacteriën of andere factoren. Oudere mensen lopen een hoger risico op zinkdeficiëntie, wat niet alleen het gevolg is van een lage inname via de voeding. Er is bewijs dat om ontstekingsreacties tegen te gaan, het immuunsysteem te ondersteunen en een gezond functioneren van de lichaamscellen in stand te houden, de behoefte aan zink toeneemt met de leeftijd.

#5 Verbeteren van de cardiovasculaire gezondheid
Zink is essentieel voor het in stand houden van de gezondheid van cardiovasculaire cellen en het endotheel. Het endotheel is de dunne laag cellen die de bloedvaten bekleedt en die een belangrijke rol speelt bij de bloedsomloop. Laag zink kan een probleem veroorzaken in de barrière van het endotheel, wat kan leiden tot hoog cholesterol en ontstekingsreacties. Cholesterol en ontstekingen kunnen het risico op hart- en vaatziekten verhogen.

Onderzoek wijst uit dat een matige zinkstatus de negatieve effecten van een vet- en cholesterolrijk dieet op het cardiovasculaire systeem kan vergroten, terwijl inname van volkdoende zink een beschermend effect heeft en de voortgang van hartaandoeningen tegen gaat. Met name het oudere deel van de bevolking is vatbaar voor de ophoping van ontstekingsmarkers, waaronder ‘C-reactive proteins’ en cytokines, die ook bekend staan als “langzame, stille moordenaars”.

#6 Word gevoeliger voor insuline en voorkom diabetes
Zink is nodig voor het gezond functioneren van de meeste hormonen, inclusief insuline. Een voldoende hoeveelheid zink speelt minimaal drie rollen in een gezonde insulinehuishouding. De eerste is dat zink bindt aan insuline, waardoor insuline op de juiste manier opgeslagen wordt in de pancreas en vrijkomt wanneer er glucose in de bloedstroom binnenkomt.

Als tweede zorgt zink voor gezonde cellen doordat het een onderdeel vormt van de enzymen die nodig zijn om insuline aan cellen te laten binden, zodat glucose kan binnendringen en als brandstof gebruikt kan worden. Het proces waarbij insuline aan de cellen bindt is wat we bedoelen met “insulinegevoeligheid” en het betekent dat de cel ontvankelijk is voor insuline. Zodra insuline aan de cel bindt, “opent het de deur” zodat glucose kan worden opgenomen. Als een cel insulineresistent is blijft de glucose in de bloedstroom, waardoor de bloedsuikerspiegel hoog wordt, wat op den duur leidt tot vetopslag. Als de zinkconcentratie daalt, gaat dit gepaard met een afname in de afgifte van insuline en perifere insulinegevoeligheid, wat als het blijft aanhouden kan leiden tot diabetes.

Ten derde: zink heeft ontstekingsremmende effecten (zoals beschreven onder #5) door zijn rol bij het tegengaan van ontstekingsmarkers zoals C-reactive proteins. Zink zorgt er ook voor dat substanties die ontstekingsreacties veroorzaken worden afgevoerd, wat bijdraagt aan celgezondheid en insulinegevoeligheid.

Een recent onderzoek onder Spaanse schoolkinderen wees uit dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen lage zinkniveaus, een hoger percentage lichaamsvet, en insulineresistentie. De kinderen die werden geclassificeerd als zinkdeficiënt hadden ook een slechte insulinegevoeligheid en grotere glucose-intolerantie (een verwante maat voor aanhoudend hoge bloedsuikerspiegels) dan kinderen bij wie het zink adequaat was.

#7 Maak gebruik van de antioxidatieve eigenschappen van zink
Zink is een uitstekend antioxidant. Het doel van een antioxidant is de vrije radicalen die celschade veroorzaken weg te nemen, door er mee te binden en ze te neutraliseren. Zink is vooral goed in het tegengaan van de schadelijke effecten van hoge ijzerconcentraties. Zink richt zich ook op vrije radicalen die ontstekingen veroorzaken en is vooral effectief in de detoxificatie van zware metalen uit de hersenen.

#8 Detoxificatie van zware metalen uit de hersenen en voorkomen van Alzheimer
De super antioxidatieve effecten van zink zorgen er voor dat het efficiënt gifstoffen kan verwijderen uit het lichaam, wat voorkomt dat ze zich ophopen in weefsels en daar schade veroorzaken. Het voortschrijden van neurodegeneratieve aandoeningen en Alzheimer wordt versneld door ophoping van zware metalen in de hersenen. Zink kan deze gifstoffen afvoeren en draagt ook zorg voor het instand houden van de homeostase (zorgen dat alle processen met elkaar in evenwicht zijn) van de hersencellen.

#9 Verbeter hersenfuncties en behandel ADHD
Zink speelt een essentiële rol bij de neurotransmitterfunctie en helpt bij het in stand houden van structuur en gezondheid van de hersenen. Het is noodzakelijk voor het metabolisme van melatonine, dat op zijn beurt dopamine reguleert. Zink is ook onderdeel van een enzym dat nodig is voor het anabolisme van vetzuren in het membraan om de hersenen. Dit is erg belangrijk omdat het essentieel is voor gezondheid en functie van de hersenen dat het hersenmembraan alle noodzakelijke nutriënten krijgt.

Bij een recent onderzoek aan ratten werd getest wat het effect is van zinksuppletie bij zwangere vrouwtjes tijdens de zwangerschap en de zoogperiode. De rattenjongen hadden een beter ruimtelijk geheugen en algehele cognitieve ontwikkeling. Een hoge dosis zink leidde tot de beste resultaten. Onderzoek aan mensen is nog beperkt, maar data over hoe zink kan bijdragen aan de behandeling van attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) geeft wel aan hoe belangrijk het is.

Zinck wordt doorgaans genegeerd als het aankomt op de behandeling van ADHD. Onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen met ADHD over het algemeen lager zink hebben dan gezonde kinderen. Veelbelovend is dat een onderzoek aan 400 kinderen met ADHD heeft aangetoond dat inname van 150 mg zinksulfaat per dag het sociale gedrag verbeterde en de onderzochte kinderen minder hyperactief en impulsief maakte dan wanneer er een placebo gebruikt werd. Kinderen met een hogere BMI en lagere vetzuurniveaus lieten de meeste verbetering zien op het vlak van socialisatie en hyperactiviteitsmetingen bij de inname van zink.

#10 Verbeter je stemming en vermijd depressies
Het exacte verband tussen zinkdeficiëntie en depressie is onbekend, maar het heeft ingetwijfeld te maken met de rol die zink speelt bij de productie van neurotransmitters en hormonen. Dopamine, waarvan de productie deels afhankelijk is van de zinkstatus, is een chemische stof die het energiepeil omhoog brengt, en je stemming en het beloningsafhankelijk leergedrag verbetert. Een slechte insulinehuishouding of lage testosteronspiegels kunnen leiden tot gezondheidsproblemen die depressies en lage energieniveaus in de hand werken. Als je kijkt naar de antioxidatieve werking van zink en zijn vermogen om ontstekingsmarkers als C-reactive protein en “tumor necrosis factor” (veroorzaakt celschade) tegen te gaan, dan is het niet meer dan redelijk om er voor te zorgen dat er genoeg zink wordt ingenomen bij de behandeling van depressies.

Een nieuw onderzoek in het Journal of Affective Disorders laat zien dat zinkdeficiëntie meer effect heeft op depressie bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwen uit deze studie die al antidepressiva gebruikten en die lage zinkniveaus hadden, liepen een vijfmaal hoger risico op doorlopende depressie. Men denkt dat de sexe-afhankelijke relatie tussen laag zink en depressie verband houdt met hoe zink het energiepeil en de productie van het hormoon oestrogeen beïnvloedt.

Oestrogeen is bij vrouwen betrokken bij de productie van serotonine -  de neurotransmitter die er voor zorgt dat je je goed voelt - en zinksuppletie kan de dichtheid van serotoninereceptoren in de hersenen verhogen. Is het inmiddels duidelijk dat  zink allerlei rollen heeft in het lichaam, waarbij verschillende chemische boodschappers worden beïnvloed die complexe, essentiële en aan elkaar gekoppelde rollen vervullen in het lichaam?

Hoe je je zinkniveaus kunt testen
Voor je begint met willekeurig wat zinkpillen in te nemen, moet je je realiseren dat er een bovengrens is aan de hoeveelheid zink die je via je voeding moet binnenkrijgen. Zinkvergiftiging kan leiden tot een verzwakt immuunsysteem en onvruchtbaarheid, net zoals laag zink kan leiden tot een verminderde immuunfunctie. Wetenschappers geven aan dat je het beste een zinktest kunt uitvoeren om je zinkniveaus te testen, en dat je op basis daarvan begint met suppletie. Zodra je begint met de inname van zink zullen je zinkniveaus toenemen en voor de beste resultaten kun je het best na zes tot acht weken opnieuw een test doen.

De simpelste manier om je zink te testen is een smaaktest, die werkt omdat we weten dat je smaak- en reukzin afhankelijk zijn van de aanwezigheid van voldoende zink in je lichaam. Om deze test uit te voeren moet je wat zinksulfaat halen, ongeveer 1-2 theelepels in een bekertje doen en een klein slokje nemen, waarbij je de oplossing in je mond houdt. Als het naar water smaakt ben je erg zinkdeficiënt. Als je iets metaligs proeft ben je matig zinkdeficiënt. Als het echt smerig smaakt - erg metalig en onaangenaam - dan zijn je zinkniveaus hoogstwaarschijnlijk in orde. Deze test is onderhevig aan persoonlijke smaakperceptie en dus niet 100% betrouwbaar, maar het is een goed startpunt.

Een andere testoptie is een serum zinktest, maar er zijn factoren die onnauwkeurigheden kunnen veroorzaken zoals schommelingen die het gevolg zijn van maaltjden, stress, variatie met het tijdstip van de dag, en complicaties doo gebrek aan andere nutriënten. Een plasma zinktest is een andere optie die ernstige deficiëntie kan aantonen , maar geen matige. Hier moet je dus geen aanpak op baseren, want ook een matig zinkgebrek heeft een negatief effect op de gezondheid.

Referenties:

Neek, L., Gaeini, A., Choobineh, S. Effect of Zinc and Selenium Supplementation on Serum Testosterone and Plasma Lactate in Cyclist After an Exhaustive Exercise Bout. Biological Trace Element Research. 9 July 2011. Published Ahead of Print.
 
Chang, C., Choi, J., Kim, H., Park, S. Correlation Between Serum Testosterone Level and Concentrations of Copper and Zinc in Hair Tissue. Biological Trace Element Research. 14 June 2011. Published Ahead of Print.

Maseregian, N., Hall, S., et al. Low Dietary or Supplemental Zinc is Associated with Depression Symptoms Among Women, But not Men, in a Population-Based Epidemiological Survey. Journal of Affective Disorders. October 2011. Published Ahead of Print.

Piechal, A, Blecharz-Klin, K., et al. Maternal Zinc Supplementation Improves Spatial Memory in Rat Pups. Biological Trace elements Research. January 2012. Published Ahead of Print.

Banudevi, S., Elumalai, P., et al. Chemopreventive Effects of Zinc on Prostate Carcinogenesis Induced by N-Methyl-N-Nitrosourea and Testosterone in Adult Male Spargue-Dawley Rats. Journal of Cancer Research and Clinical Oncology. 201. 137(4), 677-86.

Gumulec, J., Masarik, M., et al. Molecular Mechanisms of Zinc in Prostate Cancer. Klinical Onkology. 2011. 24(4), 249-255.

Ortega, R., Rodriguez, E., et al. Poor Zinc Status is Associated with Increased Risk of Insulin Resistance in Spanish Children. British Journal of Nutrition. 2012. 107, 398-404.

Abdelhalim, Mohamed. Atherosclerosis Can be Strongly Influenced by Iron and Zinc Overload or Deficiency in the Lung and Kidney Tissues of Rabbits. African Journal of Microbiology Research. 2010. 4(24), 2748-2753.

Chasapis, C., Loutsidou, A., et al. Zinc and Human Health: An Update. Archives of Toxicology. November 2011. Published Ahead of Print.

Tian, X., Diaz, F. Zinc Depletion Causes Multiple Defects in Ovarian Function During the Periovulatory Period in Mice. Endocrinology. 2012. 153(2), 873-886.

Wong, C., Ho, E. Zinc and its Role in Age-Related Inflammation and Immune Dysfunction. Molecular Nutrition and Food Research. 2012. 56, 77-87.

Shinjini, B., Taneja, S. Zinc and Cognitive Development. British Journal of Nutrition. 2001. 85(Suppl 2), 139-145.

Maylor, E., Simpson, E., et al. Effects of Zinc Supplementation on Cognitive Function in Healthy Middle-Aged and Older Adults: the ZENITH Study. British Journal of Nutrition. 2006. 96, 752-760.

Prasad, Ananda. Zinc Deficiency. British Medical Journal. 2003. 326, 409-410.
 
Yary, T., Aazami, S. Dietary Intake of Zinc was Inversely Associated with Depression. Biological Trace Element Research. September 2011. Published Ahead of Print.

Dodig-Cukovic, K., Dovhang, J., et al. The Role of Zinc in the Treatment of Hyperactivity Disorder in Children. Acta Medica Croatica. 2009. 63(4), 307313.

Bilici, M., Yildrim, F., et al. Double-Blind, Placebo-Controlled Study of Zinc Sulfate in the Treatment of Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Progress in Neuropsychopharmacology and Biological Psychiatry. 2004. 28(1), 181-190.
 
References
Back to top

FOLLOW US:

 

 

Join Our Email List Follow us on Twitter Follow us on Facebook Follow us on YouTube Follow us on Instagram